2 CUỐN SÁCH VỀ Ả RẬP NÊN ĐỌC

Bạn từng biết về những đất nước Hồi giáo ở Trung Đông qua những câu chuyện cổ tích trong Nghìn lẻ một đêm. Trong đó, đất nước Hồi giáo hiện ra lung linh, huyền ảo với những nàng công chúa xinh đẹp diễm lệ, chàng hoàng tử khôi ngô, tài trí hay nàng Sheherazade thông minh, dung cảm. Vùng đất này có thực sự giàu có hay chỉ là mơ ước của con người thêu dệt lên? Nguồn gốc xa xưa của nó là gì? Sự ra đời của tôn giáo lớn thứ nhì thế giới, nguyên nhân sâu xa của những cuộc xung đột, đánh nhau và bất ổn nơi đây bắt nguồn từ đâu?

“Hãy đi tìm lịch sử, bởi chỉ có lịch sử mới đi kể cho bạn về nguồn gốc của vấn đề”.

Vậy chúng ta tìm kiếm ở đâu? Nguồn thông tin phong phú và dễ tìm nhất đó chính là sách. Hãy tìm đọc những cuốn sách viết về chủ đề này và bạn có thể thâu nhặt được một số kiến thức bổ ích. Trong bài viết này mình chia sẻ với các bạn 2 quyển sách mà mình đã đọc:

1. Lịch sử văn minh Ả Rập

Cuốn này viết khái quát về bán đảo Ả Rập từ lúc Muhammad xuất hiện, khai sinh ra Hồi giáo cho đến thời kỳ đỉnh cao của nền văn minh này và giai đoạn suy tàn về sau.

Cuốn sách cho thấy Hồi giáo đã từng là một tôn giáo lớn mạnh và có sức ảnh hưởng với thế giới như thế nào. Những thành tựu mà bán đảo này đã gặt hái được ở thời kỳ mà phương Tây vẫn còn mông muội. Bán đảo Ả Rập đã từng có thời hoàng kim, không chỉ kinh tế phát triển mà về tư tưởng, triết học, y học, khoa học, chiêm tinh, địa lý, nghệ thuật đều đạt đến đỉnh cao. Nền văn minh này đã để lại cho nhân loại nguồn tài liệu khổng lồ, làm nền tảng cho các nhà tư tưởng, khoa học phương Tây nghiên cứu, tham khảo. Có nhiều công trình xây dựng thời đó được ví như tác phẩm nghệ thuật đồ sộ, vô cùng đặc sắc, rực rỡ được đề cập trong sách, nhưng đáng tiếc trải qua bao thăng trầm của lịch sử đến nay đã không còn. Người ta chỉ còn biết đến chúng qua các tài liệu mà thán phục tài năng, óc sáng tạo của các bận tiền nhân.

Hồi giáo hình thành ở phương Đông rồi dần mở rộng sang phương Tây theo bước chân các chiến binh qua những cuộc chinh phạt. Trong quá trình cai trị các nước phương Tây, Hồi giáo cũng để lại một nguồn di sản khổng lồ về kiến trúc, kỹ nghệ, thơ ca, nghệ thuật… mà đến nay phương Tây vẫn còn sử dụng.

Và dẫu rằng một nền văn minh có phát triển đến mức nào cũng đến ngày tàn suy theo đúng quy luật thành – trụ – hoại – diệt, bởi không có gì là mãi mãi. Bên cạnh sự suy đồi của nhà vua do lối sống xa hoa, sự cuồng tín và những chia rẽ trong lòng dân chúng, còn có sự phát triển của nền văn minh làm khơi gợi lòng tham lam và muốn xâm chiếm của các dân tộc dã man. Và cái gì đến sẽ phải đến, vùng đất Ả Rập bị giày xéo dưới vó ngựa của quân Mông Cổ. Làng mạc bị tàn phá, dân chúng bị giết hại hàng loạt, cướp bóc, thư viện, trường học bị đốt cháy cuốn bay biết bao công trình nghiên cứu, tài liệu khoa học quý giá. Quân Mông Cổ rút về thảo nguyên, để lại một đống tro tàn, chính quyền chia rẽ, yếu ớt, xã hội nghèo đói, bệnh tật dẫn đến trì trệ trong thời cận đại.

2. Con đường Hồi giáo

Nếu cuốn sách thứ nhất cho chúng ta thấy một bán đảo Ả Rập thời kỳ vàng son trong quá khứ thì Con đường Hồi giáo sẽ dẫn người đọc đến khám phá vùng đất này thời hiện đại.

Cuốn sách được viết bởi tác giả Nguyễn Phương Mai – một phụ nữ hiện đại, phóng khoáng, ghi lại hành trình của cô tại dải đất này. Cô xuất phát từ Saudi và hướng về phía Tây đi qua các nước Dubai, Oman, Yemen, Li Băng, Syria, Jordan, Palestine, Ai Cập, Lybia, Tunisia, Ma Rốc và kết thúc hành trình tại Tây Ban Nha (vì cô hết tiền!). Mỗi quốc gia mà cô đi qua đều hiện ra với nhiều mảng màu, sắc thái khác nhau, và đôi khi nó trở nên quá phức tạp, khó hiểu với những người không sinh ra hay lớn lên ở đó.

Jerusalem

Saudi – nơi trái tim tôn giáo (Mecca) ngự trị ở thế kỷ 21 trở thành một kẻ tôn thờ đồng tiền. Saudi ra đời từ “cuộc hôn nhân chính trị” giữa Nhà Saud và Hồi giáo cực đoan Wahhabi. Một nhà tư bản lấy giáo lý dòng Hồi cực đoan làm kim chỉ nam trong đường lối điều hành đất nước dẫn đến hệ quả là một Saudi cấm cung, Mecca trở thành nơi kiếm tiền cho nhà tư bản.

Cùng chung một xuất phát điểm là văn hóa bộ lạc từ ngàn xưa như những người hàng xóm, cộng thêm 95% dân số là người ngoại quốc khiến cho Dubai thiếu độ dày văn hóa, bị đô hộ về mặt trí tuệ và trở nên bối rối về danh tính quốc gia. Chính vì lẽ đó, khiến cho Dubai bám chặt vào Hồi giáo như một thứ định hình danh tính, dẫn đến hiện trạng xã hội pha trộn giữa hiện đại và cổ hủ như ngày nay.

Trong một bán đảo rốn ren về chính trị, xã hội như thế vẫn còn đó một xứ sở thần tiên Oman. Người dân nơi đây như những vị chủ nhà hiếu khách, hào phóng và thân thiện. Được dẫn dắt bởi một nhà vua đức độ, dân chúng tôn sùng, Oman có đường lối cởi mở ngay cả với những kẻ đối lập về tôn giáo như Iran hay Israel. Từng bước Oman hóa nền kinh tế, lực lượng lao động Oman đặc biệt là phụ nữ ngày càng tăng. Chỉ trong một đời vua mà Oman đã có bước tiến vượt bậc từ một quốc gia chỉ có ba trường học, một nghìn học sinh đến nay đã có hơn một nghìn trường học. Bởi thế mà người dân nơi đây yêu quý, kính trọng vị vua của chế độ độc tài đến thế, tuy họ vẫn yêu cầu một thể chế dân chủ hơn.

Cuốn sách cho thấy rất nhiều điều thú vị, mới mẻ nơi đây mà người khác chỉ biết đến khi nó được ghi lại bởi trải nghiệm thực tế của tác giả. Độc giả yêu mến cuốn sách này vẫn luôn trông mong đến ngày được cầm Đi tìm Taliban trên tay và tiếp tục lạc vào miền đất đó ở hướng Đông. Chúng ta cùng chúc cho tác giả gom góp đủ tiền để tiếp tục hành trình dang dở của cô.

Kết:

Cuộc sống muôn màu nên càng tìm hiểu ta càng thấy nhiều mảng màu sắc chưa từng biết đến. Không có gì là tốt hoàn toàn, cũng không có gì xấu hoàn toàn. Và mỗi vùng đất đi qua đều để lại nhiều bài học quý giá. Nếu Nguyễn Phương Mai ra đi với một trái tim trần trụi thì chúng ta nên đọc với một đầu óc rộng mở, không thành kiến, có thế mới học hỏi được điều mới.